نەخۆشیی COPD کە ناوی تەواوی Chronic Obstructive Pulmonary Disease ـە، بە مانای نەخۆشیی ئانسدادی مەزن لە تەنەفسی رەگەکان ـە. ئەم نەخۆشییە لە ناوچەی سەرەتای تەنەفسی و رەگەکانی سەرکڕاوی رەنگدەدا کار دەکات و بۆ هەموو داهاتی جیهاندا یەکێکە لەکوژران و ناتوانیە گەورەکان. بە فەرمی دەوترێت کە COPD نەخۆشییەکی درێژخایەن و هێواش پەرەسەندووە، بەهۆی ئەوەش، ناسینەوە و چارەسەرکردنی زوو گەرنگە. زانیاری پزیشکی باشتر دەتوانێت ڕێگای جێگری بۆیان بکات بۆ ئەوانەی لە مەترسیی ئەم نەخۆشییەدا نین.
زۆربەی کەسانی تووشبووی COPD پێشتر سیگار کشان، یان لەسەرەتای ژیاندا درێژخایەن لە دودی قاز و چۆڵۆپەڵ و ماددە دەستدرێژەکاندا بوون. سیگار بە گەورەترین هۆکار هەژمار دەکرێت، بە تایبەتی بۆ ئەوانەی بە ساڵانە چەند پاکەت سیگار بەکاردهێنن. دوکتۆرگیان دەڵێن: پاش هەموو نەخۆشییە تەنگدەمانییەکان، رابەستن لە سیگار و دودی ماددەکان باشترین ڕێگای پێشگیرییە.
ئەوەی COPD ترسناک دەکات ئەوەیە کە بە هێواشی دەستی پێدەکات، بەو مانایە کە سەرەتا خەڵک تەنیا سەختی لە نیشتن یان پیاچووندا هەست دەکەن. بە بەردەوامبوون، دەبێت بە تەنگی نەفەس لە پشتی تەلاش، دووری لە فعالیتیان، و لەکاتی دەمکێشاندا سەختیی زیادە. بونی خەڵتەی زۆر، کەسەسەری دوورخستنی پلەی ئۆکسجین و خەستنەوەی زوو لە ئابوورەکانی زیان لەدیارکردنی ئەم نەخۆشییەش گرنگە.
نینە کەسێک بزانێت کە چارەسەر هەیە، بەڵام هیچ کات بە تەواوی ناسڕدرێت. بەڵام لە زانیاری پزیشکی نوێدا دەوترێت کە بە جۆرێک دەتوانرێت دژە پەرەپێدان و خودانەوە بکرێت. چارەسەرەکان لە چەند جۆر پێکدێن: داروی گەشەپێدەرەوەی رەگەکان، دەنگاڵی تەرابیی، و لەوانەیە تووشبووان پێویستی بە ئۆکسجین لەماودای کاتێک هەبێت. لە کاتێکدا کە نیشانەکان زۆر قووستابێت یان لە ناوچەی تەنفسی تاوانبەربابێت، کاری نەشتەرگەری دەتوانرێت بە جۆرێک یارمەتیدەر بێت.
لە هەموو ئەمڕانە گرنگتر ئەوەیە کە تووشبووان فێربن چۆن ڕەفتار بکەن. بە هۆیدا لە مەکۆی دەرمانەکان، داخستنی سیگار بە تەواوی، خەوێنی باش، و هەنگاوی چالاکی جەستەی پێدراو لەگەڵ سەرپەرشتیی پزیشک. دوکتۆر گیان و دوکتۆرگیان هەردووەک پێشنیار دەکەن کە تووشبووان هەموو چەند مانگ جارێک بڕوانە بۆ کنترۆڵ و پشکنینی دۆخی رەگەی سەرکڕاو.
لە کۆتاییدا، نەخۆشیی COPD نەخۆشییەکی سەختە، بەڵام بە زانیاری پزیشکی دروست، پشکنینی زوو، و ڕاستکردنەوەی شێوازە ژیان، دەتوانرێت ژیان باشتر و ئەرامتر بێت.
- ۰۴/۰۹/۱۱