نەخۆشی شەکرە یان دیابێت مێلیتوس، ئەو نەخۆشینەیە کە لە نێوان خەڵکدا بەناوبانگ بووە و بەتایبەتی لە ساڵانی دواییدا زیاد بووە. ئەم نەخۆشینە ناتەنها ژیانی میلیۆنان مرۆڤ دەگۆڕێت، بەڵکوو بە هۆی گەورەبوونی ژمارەی نەخۆشان بووەتە مەترسییەکی گەورە بۆ سیستمی تەندروستی و بەرێوەبردنی دەرمان.
شەکرە چییە؟
بە زمانێکی سادە، نەخۆشی شەکرە ئەو دۆخەیە کە جەستە ناتوانێ بە شێوەیەکی ڕاست و بەدەنگ ئەستەنگی گۆلۆکۆز (شەکر)ی خوێن ڕێک بخات. گۆلۆکۆز بڕیارەکەی سەرەکییە بۆ دابینکردنی وزەی خانەکان، بەڵام ئەو کاتەی کە پەنکریاس ناتوانێ ئەنسۆلین بەرهەم بێنێت، یان خانەکان وەڵامی دروست نەدەن، ئەو گۆلۆکۆزە لە خوێندا کەڵەکە دەبێت و ئەنجامی ئەوە دەبێت بە بەرزبوونی شەکری خوێن.
جۆرەکانی نەخۆشی شەکرە:
- لە جۆری یەکەمدا، پەنکریاس بە تەواوی ئەنسۆلین ناتوانێ دروست بکات، کە زۆرجار لە منداڵیەتی دەست پێدەکات.
- لە جۆری دووەمدا، خانەکان بە ئەنسۆلین وەڵام نادەن و بە بێحەسی دەبنەوە. ئەمە جۆریەکەیە کە زۆربەی تەمەنیان دەگیرێت بەهۆی شێوازی ژیان، چاقی، نەرخەوەی خواردن و کەمجوڵەیی.
ئەنجامەکانی شەکری خوێن بەرز:
لە کاتێکی درێژدا، ئەم دۆخەیە دەبێت بە زیان گەیاندن بە ڕەگە خوێنییەکان و ئەندامە گرنگەکان وەک دڵ، چاو، پێ و گورچ. لەبەر ئەوە، بەڕێوەبردنی ئەم نەخۆشینە پێویستی بە زانیاری پزیشکی دروست و چالاکی نەشتەرگەری و چارەسەری بەسەردەهێنراوە.
پێشگرتن و چارەسەر:
چارەسەرکردنی نەخۆشی شەکرە بە یەکهەنگاو دەست پێدەکات: زانیاری. ئەگەر خەڵک زانیاری پزیشکی دروست هەبێت، دەتوانن لە پێش داگیرکردنی نەخۆشیەکە خۆیان بپارێزن. ڕاهێنان بۆ ژیانێکی تەندروست، هاوردنی خواردنەکان بە سنوور، پەیوەندیدانی بە پزیشک و تاقیکردنەوەی خوێن بە شێوەیەکی نێوەندی، هەموویان هەنگاوە گەورەکانن بۆ پێشگرتن.
ڕێکاری زۆر کارا:
- کەمکردن لە خواردنی خواردنە شەکرخوازەکان.
- تێکردنەوەی خواردنەکانی پڕ لە ویتامین و فایبەر.
- بەردەوامی لە وەرزشی ڕۆژانە.
- چاکسازی لە خەو و ئارامگرتنی روانی.
ئەگەر ئەم ڕێکارانە بەجێبهێندرێن، ئەوا دەتوانرێت ژیانی نەخۆشان بە چێژ و بە تەندروستی بەسەر ببات.
لە کۆتاییدا، نەخۆشی شەکرە تەنها دوژمنی شیرینی نییە، بەڵکوو ئاگادارییەکە بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی نوێ ژیان بەرهەمهێنرێت. بە هاوبەشی نەشتەرگەری، زانیاری پزیشکی و گەورەکردنی ئاگاداری گشتی، ئەتوانین ئەم نەخۆشینە بە شێوەیەکی باشتر بزانین و پێشگیری لێی بکەین.